Over bodem, bomen en noten
Een nieuw perspectief ontwikkelen of een duurzaam landbouwsysteem opzetten kost en vergt tijd. Bomen integreren in landbouwsystemen is zo een nieuw perspectief. Bomen dragen positief bij aan de ecosysteemdiensten en verbeteren zo het leefmilieu en dragen bij aan de gebiedsdoelen van de provincie Overijssel. Maar er moet ook perspectief zijn op een verdienmodel voor de ondernemers. Met notenbomen kan dat nieuwe perspectief een gezicht krijgen.
In dit project willen we met kennisoverdracht op gebied van duurzaamheid en op gebied van het realiseren van dat nieuwe perspectief bijdragen aan een leefbaar Overijssels platteland.
De doelstelling van het project is om ondernemers door middel van kennisoverdracht (o.a. met de leervelden van betrokken ondernemers) kennis en vaardigheden bij te brengen op gebied van bodem, water en bemesting en preventieve maatregelen als basis voor Integrated Crop Management (ICM), waardoor er weerbare bodems ontstaan als basis voor een gezonde teelt, weerbare bomen, een goed verdienmodel en een goede start voor de invulling van de ecosysteemdiensten door die bomen.
Door de deelnemende landbouwers ook in contact te brengen met ondernemers die er al mee gestart zijn, verwachten we ook de motivatie en draagvlak voor het nieuwe perspectief te vergroten.
Bomen dragen bij aan het realiseren van de bodem- en waterdoelen, die de Provincie Overijssel heeft geformuleerd. Daarnaast hebben bomen een positieve impact op biodiversiteit, landschap en klimaat. In Overijssel worden steeds meer (vrucht)bomen aangeplant in agroforestry en volvelds systemen, voedselbossen of bufferstroken. Vaak zijn die bomen notenbomen, omdat ondernemers met noten een verdienmodel kunnen ontwikkelen.
Voor het vervullen van de genoemde ecosysteemdiensten en het realiseren van het verdienmodel is het wel een harde voorwaarde, dat de jonge kleine aanplant tot productieve bomen gebracht worden en daar ontbreekt bij veel ondernemers, die starten of gestart zijn met notenbomen, de kennis en vaardigheden voor. Een melkveehouder of akkerbouwer is niet gelijk een fruitteler. Wij willen die akkerbouwer en melkveehouder ondersteunen.
Impact van bomen
Bomen hebben een grote toegevoegde waarde, zowel voor de bovengrondse als ondergrondse biodiversiteit, verminderen van uitspoeling naar het grondwater en waterlopen, dragen bij aan het vastleggen van CO2 in bodem en bomen, zorgen voor een weerbaarder klimaat, robuust landbouwsysteem en het toekomstperspectief voor de boer. Specifiek notenbomen leveren een bijdrage aan de eiwittransitie (minder dierlijke eiwitten, meer plantaardige eiwitten door o.a. eten van noten). Bomen en de vruchten van die bomen daarvan dragen bij aan het duurzaam verdienmodel van de ondernemer en aan de kringlooplandbouw.
Een goed groeiende boom heeft dus langjarig een grote impact op de bodem. Dus door een goed groeiende boom te realiseren draag je bij aan duurzaam beheer van de landbouwbodems.
Integrated Crop Management (ICM)
De basis voor kennisoverdracht op gebied van duurzaamheid is Integrated Crop Management (ICM). De basis voor kennisoverdracht op gebied van nieuw perspectief, het nieuwe verdienmodel is inzetten op een teelt met een goede kwaliteit en prima productie van noten of andere producten van vruchtbomen.
Om een duurzame (noten)teelt te realiseren is het van belang dat de ondernemers werken volgens de principes van ICM. ICM is een aanpak in de landbouw met als doel het terugdringen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en het realiseren van een gezonde, weerbare bodem en een weerbare plant.
Voor fruit heeft ICM een speciale diepgang, doordat de bomen jarenlang op hun plaats blijven staan. Een van de (basis) onderdelen in ICM is de pijler bodem, water, bemesting. Door in dit project de kennisoverdracht op gebied van de bodem centraal te stellen (bodemkwaliteit- en vruchtbaarheid, water, bemesting) wordt de basis gelegd voor een weerbaar productiesysteem en ook de basis om de (vrucht)bomen te ontwikkelen tot gezonde, weerbare, productieve bomen met vruchten van de gewenste kwaliteit (verdienmodel). Zo dragen de bomen bij aan de ecosysteemdiensten. Het werken vanuit het ICM-principe moet leidend worden en zijn bij de ondernemers.
In de figuur hieronder wordt de ICM-aanpak verkort weergegeven. Dit zal in dit project verder worden uitgewerkt.
Wilt u meer informatie over dit project, neem dan contact op met 
ELFPO; gefinancierd door de Europese Unie